محمد مهدى ملايرى

320

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

راهها كه از بندر ابلّه مهمترين بندر نظامى و بازرگانى ايران در دهانهء خليج فارس آغاز مىشد در امتداد سواحل جنوبى عربستان از يك‌سو تا جدّه در ساحل غربى عربستان در درياى سرخ و سواكن در ساحل شرقى افريقا در همان دريا پيش مىرفت و از سوى ديگر از راه بندر عدن تا زنگبار و ديگر بنادر افريقائى امتداد مىيافت . رابطهء يمينيها و حبشيها حبشيها كه همسايگان يمنيها بودند و تنها عرض درياى سرخ آنها را از هم جدا مىكرد از دشمنان ديرينه و سرسخت يمنيها به‌شمار مىرفتند و از روزگاران قديم هر گاه در خود قدرتى و در اينان ضعفى مىيافتند ، از آن سوى دريا بدين‌سوى حمله مىبردند و به يمنىها آسيب فراوان مىرساندند . از وقتى كه حبشيها با كمك روميان به كيش مسيحى درآمدند خطر آنها براى يمنيها افزون‌تر شد ، زيرا اينان در ستيزه‌جوئى با يمنيها بيش از پيش به دولت روم كه او هم در اين امر ذىنفع بود پشت گرم و از كمكهاى او برخوردار بودند . حملهء اخير حبشيها به يمن كه منجر به تصرّف قطعى آن سرزمين از سوى آنها و تأسيس دولتى حبشى در آنجا گرديد ، با كمك مستقيم دولت روم و با كشتيهاى آن دولت صورت گرفته بود ، و اين دولت نوبنياد هم همچنان مورد حمايت و دست‌نشاندهء دولت روم بود ، و شايد به‌همين‌سبب مدّتى بيش از نيم قرن و به تعبيرى نزديك هفتاد سال دوام آورده بود . از آنچه در تاريخها آمده برنمىآيد كه در اين مدّت تا پيش از پادشاهى خسرو انوشروان حبشيها مستقيما مصالح ايران را در اين منطقه تهديد كرده باشند . ولى در اين دوران و به‌خصوص در دوران امپراطورى ژوستىنين در روم آثار چنين تهديدهاى مستقيم و غيرمستقيم و دردسرهائى كه حبشيها به تحريك ژوستىنين براى انوشروان به وجود مىآورده‌اند به‌خوبى ديده مىشود . در رويدادهاى جنگ ايران و روم در همين دوران آمده كه انوشروان پس از پيروزى در جنگ با روميها و خزرها در شمال ، به سوى عدن روى آورد در